Goxvi là bộ gõ tiếng Việt cho Windows (Telex và VNI). Mục tiêu định hình thiết kế của nó nói ra thì đơn giản: gõ tiếng Việt trong khung chat không bao giờ được cản trở trò chơi đang chạy cùng lúc. Các phím di chuyển như WASD phải tới game nguyên vẹn, lần nào cũng vậy.
Bài này nói về ba quyết định đứng sau mục tiêu đó: dựng trên Text Services Framework, đăng ký chế độ secure mode, và cách xử lý các phím kết thúc một từ.
Hook hay text service
Có hai hướng chính để làm bộ gõ tiếng Việt trên Windows.
Keyboard hook toàn hệ thống đứng trước mọi lần nhấn phím trong máy. Nó thấy phím gõ trong game y như phím gõ trong cửa sổ chat, và phải quyết định với từng phím có can thiệp hay không. Bộ gõ nằm trên đường đi của WASD dù bạn có đang gõ chữ hay không.
Text service dựng trên Text Services Framework (TSF) là con đường Windows dành riêng cho bộ gõ. Goxvi là một text input processor của TSF: một DLL COM được Windows nạp vào ứng dụng, nhận phím qua ITfKeyEventSink chỉ khi có một ô nhập chữ đang được focus. Khi không có gì cần nhập chữ, Goxvi không dính vào.
Phần TSF của Goxvi được giữ thật mỏng. Logic Telex và VNI nằm trong một thư viện C++20 riêng, không gọi Windows API nào, nên unit test chạy trong vài giây mà không cần đăng ký gì. Lớp TSF chỉ dịch sự kiện phím thành lời gọi engine, và dịch kết quả engine thành một composition ẩn (không gạch chân, đúng kiểu bộ gõ người Việt quen dùng).
Game kích hoạt TSF ở secure mode
Bất ngờ đầu tiên ngoài thực tế đến từ game. Game có anti-cheat (League of Legends là trường hợp làm lộ ra vấn đề) kích hoạt TSF bằng ActivateEx(TF_TMAE_SECUREMODE). Ở chế độ này, TSF chỉ nạp những text service đã đăng ký category secure mode. Một lần thử nghiệm xác nhận điều đó: với cờ kích hoạt này, text service thiếu category đơn giản là không được nạp.
Thiếu nó, Goxvi “chết” trong game cho tới khi người dùng tự tay đổi kiểu gõ. Mọi text service có sẵn của Microsoft đều có category này, nên đăng ký nó là việc nên làm. Goxvi đăng ký cả secure mode lẫn COM-less (kích hoạt trên luồng chưa từng khởi tạo COM; các đường code ở đó xuống cấp an toàn):
// Một phần danh sách category Goxvi đăng ký cho text service.
const GUID categories[] = {
GUID_TFCAT_TIP_KEYBOARD,
GUID_TFCAT_TIPCAP_SECUREMODE,
GUID_TFCAT_TIPCAP_COMLESS,
};
for (const GUID& category : categories) {
categoryMgr->RegisterCategory(CLSID_GoxviTextService, category, CLSID_GoxviTextService);
}
Đăng ký secure mode đi kèm trách nhiệm cư xử cho đúng. Khi cờ kích hoạt có secure mode, Goxvi không hiện giao diện nào, tôn trọng ô mật khẩu (phím đi thẳng qua), và bỏ qua bộ hỗ trợ chuột (nói ở dưới) để thu gọn dấu vết trong game và hộp thoại xin quyền quản trị. Log phím phục vụ debug bị loại hẳn khỏi bản release lúc biên dịch: bộ gõ mà ghi lại phím thì về hình thức chẳng khác gì keylogger.
Phím kết thúc từ: nuốt, chốt, phát lại
Trong lúc bạn gõ một từ, Goxvi giữ từ đó trong một composition. Dấu cách, Enter, dấu câu hay phím điều hướng sẽ kết thúc từ. Cách ngây thơ là chốt từ rồi để phím đi tiếp tới ứng dụng. Ở đa số ứng dụng như vậy là ổn. Ở một số ứng dụng thì không, vì chữ được chốt đi theo một đường bất đồng bộ, chậm hơn phím thô:
- Trong terminal qua SSH, nhấn PageUp để tìm lịch sử lệnh ngay sau khi gõ thì phím tới trước chữ, và shell tìm theo sai tiền tố.
- Trong ô đổi tên của Explorer, Enter chốt tên cũ, còn dấu
-gõ sau một từ lại chui ra đứng trước nó (-abc).
Cách sửa là bảo đảm chữ luôn tới trước:
- Nuốt phím: báo là đã xử lý, để ứng dụng chưa thấy phím đó.
- Chốt từ đang gõ.
- Phát lại phím bằng
SendInput, có gắn nhãn để chính Goxvi nhận ra (quaGetMessageExtraInfo) và cho nó đi qua.
Quyết định nuốt phím được đưa ra giống hệt nhau ở OnTestKeyDown và OnKeyDown; việc chốt chữ và phát lại chỉ diễn ra trong OnKeyDown, để lời gọi “test” không bao giờ gây tác dụng phụ. Bộ gõ Telex có sẵn của Microsoft cũng dùng cơ chế này, và Goxvi áp dụng nó cho mọi ứng dụng thay vì giữ một danh sách ngoại lệ. Khi không có từ nào đang gõ dở, phím đi thẳng, nên WASD trong game không bao giờ đi qua đường này. Tổ hợp với Ctrl, Alt hay Win lại khác: từ được chốt nhưng phím không bị nuốt, vì ứng dụng cần thấy đúng tổ hợp phím với trạng thái phím bổ trợ thật.
Cái hook duy nhất Goxvi dùng
Click chuột giữa lúc đang gõ một từ từng làm mất chữ ở vài nơi (Telegram, Sublime, ô nhập WinForms): các ứng dụng này coi composition là tạm thời và hủy nó khi có click. Goxvi xử lý bằng một mouse hook theo luồng, cài ngay trong tiến trình của ứng dụng, không phải hook toàn hệ thống. Khi nhấn chuột, nó chốt từ trước, rồi nuốt cú click và phát lại y như với phím, để chữ vào trước khi click được xử lý. Ở secure mode, hook này được bỏ qua.
Rút ra được gì
- Dùng con đường hệ điều hành dành cho bộ gõ. Nó chỉ được gọi khi có chỗ cần nhập chữ — đúng điều bạn muốn khi đang chơi game.
- Đã cắm vào TSF thì đăng ký đủ các category năng lực mà text service có sẵn của hệ thống có. Thiếu secure mode nghĩa là âm thầm không được nạp.
- Khi thứ tự giữa chữ và phím quan trọng, đừng trông vào thời điểm. Nuốt phím, chốt chữ, rồi phát lại.
- Giữ logic ngôn ngữ trong một thư viện thuần. Phần lớn việc khó test được mà không cần tới Windows.